Sibel Özbudun: 23 Nisan Bitti, Kutlu Doğum Verelim!



“23 NİSAN BİTTİ, ‘KUTLU DOĞUM’ VERELİM!”[*]



SİBEL ÖZBUDUN



“Doğruları tekrar

etmekten zarar gelmez.”[1]



Hıristiyanlık Aziz Paulus’un eliyle kurumsallaşmasının ardından, Roma İmparatorluğu’nun “resmî din”i hâline geldiğinde, aynı zamanda bir “iktidar aygıtı”na da dönüşmüştü… Bundan böyle Roma İmparatorluğu’nun yayılma/nüfuz alanına giren pagan topraklar, aynı zamanda Hıristiyanlaştırma çabalarının da hedefi hâline gelmekteydi. Bu girişimin araçlarından biri de, paganların kutsal mekânlarına kiliselerin inşa edilmesi, pagan topluluklar için kutsal sayılan günlerin Hıristiyan azizlere tahsis edilmesiydi.

Söz konusu strateji Avrupa dışına yelken açan sömürgecilerce de benimsenecek, tacirleri, askerleri, yerleşimcileri Afrika’ya, Güneydoğu Asya’ya, Amerika’ya taşıyan gemilerde çeşitli tarikatlardan misyonerler, rahipler de yerlerini alacaktı. Mekânları ve zamanları Hıristiyanlaştırılırken bedenleri plantasyonlara, maden ocaklarına, yoksulluk ve yoksunluğa sürgün edilen yerli halkların ruhları, böylelikle bu dünyada çektikleri azaba alternatif bir ebedî mutluluk vaadi ve bir tas pirinç karşılığında teslim alınacaktı.

Zamanın ve mekânın (yeniden-) fethi… Zihinlerin (ya da “ruhların” mı demeli) fethine giden ve o gün bugündür bir egemenlik stratejisi olarak başvurulagelen bir uygulama... Yerel gelenekleri temellük edip dönüştürerek zihinleri yeni egemenlik biçimlerine açmanın bir yolu; bir hegemonya oluşturma tekniği.

Ulus-devlet kuruculuğu süreçleri de bu teknikten yararlanmazlık edememiştir. Robespierre, örneğin, Fransız İhtilali’nin hemen ardından “kilise ve monarşi ritlerinin yerine kutsal bir devrimci devlet ritleri sistemini geçirme” adına “Yüce Varlık Festivali”ni ihdas ederken “devlet ritlerini düzenleme ve rejimi kutsallaştırma” gereğinden söz ediyordu.[2]

Türkiye’de de Ulus-devletin kurucu iradesi, zaman ve mekânı yeniden fethetme ya da tanımlama/anlamlandırmadaki işlevselliğin bilincindedir. Kurucu iktidar, zaman ve mekânı bir dizi “devrim”le (yazı, dil, takvim, ölçüm sistemleri vb. vb.) “sekülerleştirirken”, Cumhuriyet’in takvimi de, 23 Nisan/ 19 Mayıs/ 30 Ağustos/ 29 Ekim/ 10 Kasım “gündönümleri”yle yeniden biçimlendirilecek, rejimin yeni “kutsallar”ı ile donanacaktır (1 Mayıs’ın “Bahar Bayramı”, 21 Mart’ın da “Türk dünyasının Nevruz bayramı” olarak resmî tescili aynı mantığın gecikmeli sonuçlarıdır.)

Öyle görülüyor ki, kendini İslâmcı/Neo-Osmanlıcı olarak tanımlayan ve Cumhuriyet rejiminin kurucu iradesi, yani Kemalizm’le yıldızı barışmamış bir kesimin temsilcisi olarak hükümet olan AKP, iktidarın bu gizil eğiliminden kaçınamıyor. Türkiye İslâm’ının (Kemalist rejim tarafından) bastırılan sesi olarak, Kemalizm’in “laikleştirdiği” zaman ve mekân(lar)ı yeniden tanımlama işine soyunalı hayli zaman oluyor. Heykelleri kaldırmak, tiyatroları kapatmak, boş bulduğu her alana cami inşa etmek, liseleri İHL’ye dönüştürmek, sokakların/meydanların adlarını değiştirmek, idarî merkezi Ankara’dan İstanbul’a kaydırma niyet ve girişimleri… mekânı (İslâmî değerler doğrultusunda) yeniden tanımlama çabalarının örneklerinden bir kaçı yalnızca. [Kuşkusuz, AKP iktidarı mekân(lar)ı yalnızca İslâmî doğrultuda dönüştürmekle kalmıyor; “kentsel dönüşüm” etiketi altında devasa rant alanları yaratırken, aynı zamanda “neoliberalleştiriyor” da…]

Öte yandan, iktidarın takvime müdahaleleri de süregitmekte… Cumhuriyetin “bayramları” törensel yükleri her yıl biraz daha “hafifletilerek” unutuluşa terk ediliyor, ya da (23 Nisan’a denk düşürülen) “Kutlu Doğum haftası”, (19 Mayıs’ı kapsayacak şekilde yayılan) “Istanbul’un fethi” gibi “bid’at”larla temellük edilip dönüşüme uğratılıyor.

* * *

Nicedir birkaç günden birkaç haftaya dek yayılarak neredeyse tüm bir Nisan ayını istila eden Kutlu Doğum haftası konusunda “Bu da nereden çıktı?” diye düşünmezlik etmiş olamazsınız. Çocukların portakal, çilek, muz kılığına sokulup piyesler oynatıldığı “Yerli Malları Haftası” tamam, hamasî savaş şiirleriyle “kutlanan” NATO haftası filan anladık da, çocuklara ilahîlerin söyletildiği, hadislerin dinletildiği, Veda hutbesi videolarının izletildiği, Peygamberin hayatı konusunda bilgi yarışmalarının düzenlendiği, İl Eğitim müdürlerinin talimatıyla öğrencilerin camilere taşındığı yoğunlaştırılmış “irşad” faaliyeti olarak “Kutlu Doğum Haftası” pek azımızın ilk-ortaokul anılarında yer alıyor.

Alamaz da, çünkü yeni… İlk kez 1989’da “icat edilmiş”. Dönemin (ANAP’ın MHP’den transfer ettiği) kültür bakanı Namık Kemal Zeybek’in isteği üzerine Diyanet İşleri Başkanlığı ile Türkiye Diyanet Vakfı’nın istişareleri sonucu (fikrin, Diyanet Vakfı’nın Mümtazer Türköne’nin ifadesiyle “milliyetçi düşünce geleneğinden gelen toplam altı ilim ve fikir adamından” oluşan yayın kurulunda biçimlendiği anlaşılıyor,) Muhammed Peygamber’in ay takviminde Rebiülevvel ayının 12’si olarak kabul edilen doğum günü miladî takvimde 20 Nisan olarak saptanmış. Böylelikle, Türkiye, Muhammed Peygamberin doğum gününü, kamerî hicrî takvime göre Mevlit kandili, miladî güneş takvimine göre ise 20 Nisan’da “kutlama” garabetini sergileyen ilk “İslâm ülkesi” olma sanını da elde etmiş.

AKP iktidarının yaptığı ise, o güne dek “gayrıresmî” bir şekilde, genellikle anaakım medyaya pek yansımayan tarzda çeşitli etkinliklerle mevzi olarak kutlanan[3] bu etkinlikler dizisini resmîleştirmek oldu. Resmi Gazete’nin 13 Şubat 2010 tarihli sayısında yayımlanan bir genelgede Kutlu Doğum Haftası’nın kutlanmasına ilişkin usul ve esaslar sıralanacak, ertesi yıl Milli Eğitim Bakanlığı bir genelgeyle okullarda Kutlu Doğum Haftası etkinlikleri düzenlenmesini sağlayacaktı.

Türkiye’nin İslâmcıları esnek ve pragmatiktir. 2007’deki Genelkurmay “muhtıramsı”sı, “icadından” sonraki yıllarda (23 Nisan’ı da içerecek tarzda) 20-26 Nisan tarihleri arasında kutlanan Kutlu Doğum Haftasının, 2008 yılında 14-20 Nisan tarihleri arasına alınmasına yol açacaktı. Ne ki, anlaşıldığı kadarıyla bu “öne alma”nın tek nedeni Kemalist refleks değil. İktidarın göz bebeği, en güçlü “velayet-i fakih” adayı Fethullah Gülen Efendi Hazretleri’nin doğumgününün de “mutlu bir tesadüf” sonucu 27 Nisan’a denk düşüyor olmasının İslâmî kesimde nurcular/Fethullahcılar dışındaki çevrelerin dikkatini/tepkisini çekmiş olması bu “tebdil-i takvim”in etkenlerinden biri olmalı.

Ancak, dedim ya, Türkiye’nin İslâmcıları esnek ve pragmatiktir… Bu “sıkıntı”yı, haftayı tüm bir Nisan boyunca bir aya yayarak bypass etmeyi başardılar. Böylelikle, çocuklar, yaşlılar, engelliler, kimsesizler, kadınlar, hastalar… yani devletin en kolay erişebildiği kesimler, isteyip istemedikleri sorulmaksızın, Nisan ayı boyunca AKP iktidarının “gönüllü maneviyat ordusu”nun: İHL’li öğrencilerin, imamların, cemaat mensuplarının, parti il-ilçe yöneticilerinin, Diyanet görevlilerinin, mülkî amirlerin… tasalluduna uğrayarak “irşad ediliyor”, şiirlere, müsamerelere, ilahî dinletilerine maruz kalıyor, halkın üzerine panzerlerden gülsuyu sıkılıyor…

Evet… “Atam, sen kalk da ben yatam” hamasetinden kurtulduk… Ama sevinmeyin: yağmurdan kaçarken doluya tutulmaktayız. Kağıttan bayraklı, krepon süslü, rondolu 23 Nisanlar, “doysun kara topraklar”lı 10 Kasımlar, yerini, “Ümmetin oluşumuzla övünürüz/ Kaybetmiş oluşumuza üzülürüz/ Miski amberdir dokun ve kokun/ Hâlâ, üzerimizdedir ölüm şokun/ Nebilerin piri, ölmedi yaşıyor dipdiri / O’nun gelmesiyle silindi beşerin kiri”ne[4] bıraktı bile…

Üstelik, bir önceki nasıl “Atatürk’ü koruma kanunu”nun kutsallık şemsiyesi altında dokunulmaz kılınmış idiyse, bu da, “halkın bir kesiminin benimsediği dinî değerleri alenen aşağılama”yı yasaklayan TCK maddesinin koruması altında ne de olsa…



26 Nisan 2013 13:44:09, Ankara.



N O T L A R

[*] Newroz, Yıl:7, No:233, 2 Mayıs 2013…

[1] Eflatun.

[2] D. I. Kertzer, Ritual, Politics and Power, New Haven & Londra: Yale University Pres, 1988, ss.157-8.

[3] Tabii bu “mevzi” kutlamaların çapı ve boyutu, 1989’dan itibaren hızla genişleyecekti. Öyle ki, TSK’nın son “muhtıramsı”larından biri bu konuda geldi: 2007 yılında Genelkurmay Başkanlığı’nın resmi sitesinde yayınladığı 27 Nisan muhtırasında “…Ankara’da 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı kutlamaları ile aynı günde Kur’ân okuma yarışması tertiplenmiş, ancak duyarlı medya ve kamuoyu baskıları sonucu bu faaliyet iptal edilmiştir. 22 Nisan 2007 tarihinde Şanlıurfa’da; Mardin, Gaziantep ve Diyarbakır illerinden gelen bazı grupların da katılımı ile o saatte yataklarında olması gereken ve yaşları ile uygun olmayan çağdışı kıyafetler giydirilmiş küçük kız çocuklarından oluşan bir koroya ilâhiler okutulmuş, bu sırada Atatürk resimleri ve Türk bayraklarının indirilmesine teşebbüs edilerek geceyi tertipleyenlerin gerçek amaç ve niyetleri açıkça ortaya konulmuştur. Ayrıca, Ankara’nın Altındağ İlçesi’nde ‘Kutlu Doğum Şöleni’ için ilçede bulunan bütün okul müdürlerine katılım emri verildiği, Denizli’de İl Müftülüğü ile bir siyasî partinin ortaklaşa düzenlediği faaliyette ilköğretim okulu öğrencilerinin başları kapalı olarak ilâhiler söylediği, Denizli’nin Tavas İlçesi’ne bağlı Nikfer Beldesi’nde dört cami bulunmasına rağmen, Atatürk İlköğretim Okulu’nda kadınlara yönelik vaaz ve dinî söyleşi yapıldığı yolunda haberler de kaygıyla izlenmiştir,” deniliyordu. (“1989’da icat edilen kutlu doğum haftası sadece Türkiye’de kutlanıyor!” Medya Tutkunu, http://www.medyatutkunu.com/2013/04/16/ 1989da-icad-edilen-kutlu-dogum-haftasi-sadece-turkiyede-kutlaniyor/)

[4] “Peygamber Sevgisi” şiiri, http://www.dersimiz.com/esiir/siir.asp?id=1522.




KızılYıldız.org
YAZIYI PAYLAŞ: Facebook Twitthis Furl

Facebook'tan Yorum Yap

.
2017 Kaynak Gosterilerek Her Yazi Istendigi Gibi Kullanilir. KIZILYILDIZ.org Devrimin KIZIL YILDIZI Dizayn: K.C.Y